Wszystko co w dowolnym czasie wymyślił człowiek może być przedmiotem własności intelektualnej. Ochrona własności intelektualnej dotyczy dwóch kategorii: ochrony praw autorskich i własności przemysłowej. Pierwsza z nich to prawa autorskie i prawa pokrewne. Prawa autorskie dotyczą autora, czyli utworów literackich i artystycznych zapisanych, wykonanych oraz nagranych.

Prawa pokrewne dotyczą wszystkich ludzi zaangażowanych w rozpowszechnianie, wykonanie i rozreklamowanie utworów: artystycznych wykonań, fonogramów i wideogramów, nadawania programów radiowych i telewizyjnych oraz pierwszych wydań. Natomiast własność przemysłowa to wszelkie: wynalazki, wzory przemysłowe i użytkowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych. Prawa własności przemysłowej są przyznawane przez właściwy do tego organ. W Polsce zajmuje się tym Urząd Patentowy. Prawa autorskie nie wymagają złożenia wniosków do urzędu. Aby utwór był chroniony prawami autorskimi musi spełniać dwa kryteria: musi być wytworem indywidualnej pracy twórczej i musi być wyjątkowy. Drugim wymogiem jest zarejestrowanie utworu w jakiejś postaci.

patent

Autor: Janet Lindenmuth
Źródło: http://www.flickr.com

Ochrona własności przemysłowej obejmuje: projekty wynalazcze, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne. W obrębie projektów wynalazczych rozróżnia się wynalazki (pomysł przedstawiony za pomocą nowego innowacyjnego rozwiązania technicznego), wzory użytkowe, wzory przemysłowe i topografię układu scalonego. Zgłoszenie wynalazku do Urzędu Patentowego skutkuje jego opatentowaniem, co łączy się z uprawnieniami do wyłącznego korzystania i pobierania korzyści finansowych. Wzory użytkowe dotyczą także rozwiązania technologicznego z akcentem na oryginalność i przydatność. O ile w patencie najważniejsza jest innowacyjność o tyle wzory użytkowe kładą nacisk na funkcjonalność. Przykładem wzoru użytkowego może być: zapalniczka, rower i zamek do drzwi.

Wzory przemysłowe skupiają się głównie na ochronie zewnętrznej postaci wyrobu: kształtu, zdobienia, koloru. Przykładem wzorów przemysłowych są: fasony spodni i sukienek, meble, ozdobne czcionki. Topografia układu scalonego to ochrona nowatorskiego rozmieszczenia elementów. Jednym z przykładów topografii układu scalonego jest program komputerowy. Znaki towarowe to znaki graficzne (wyraz, rysunek, kompozycja kolorystyczna lub forma przestrzenna), melodia lub sygnał dźwiękowy. Są one na tyle oryginalne, że jednoznacznie kojarzą się z daną marką. Przykładami znaków towarowych mogą być loga firm i hasła reklamowe.Czytaj też

Oznaczenia geograficzne określają nazwę regionu, miejsca lub kraju. Oznaczenie geograficzne używane jest do podkreślenia przynależności terytorialnej towaru. Przykładem mogą być pierniki toruńskie lub koronki z Koniakowa

W czasach znacznie łatwiejszego rozprzestrzeniania treści za pomocą sieci internetowej, zagadnienie ochrony praw autorskich i własności przemysłowej nie może być przez nikogo umniejszana. Ochrona własności intelektualnej nie obejmuje bowiem tylko wynalazców, autorów utworów a także ich wydawców. Użytkownik kultury nie jest bierny, ale aktywnie bierze udział we współtworzeniu kultury. Prawa autorskie zabezpieczają też publikacje na stronach internetowych statystycznych obywateli nie dopuszczając do tworzenia plagiatów.

Zobacz też